वेळीच ओळखा ऑनलाइनचे हे धोके

मुंबई टाइम्स टीम सर्वसाधारणपणे जून महिन्यात सुरू होणाऱ्या शाळांना करोनाच्या प्रादुर्भावामुळे ब्रेक लागला. कालांतराने विद्यार्थ्यांचे शैक्षणिक नुकसान होऊ नये, म्हणून विद्यार्थ्यांचं ऑनलाइन शिक्षण सुरू झालं. आता या ऑनलाइन शिक्षणाचे अनेक दुष्परिणाम विद्यार्थ्यांच्या आरोग्यावर झाल्याचं दिसून येत आहे. सुस्तपणा, निद्रानाश, चिंता वाटणं यासारख्या आरोग्यविषयक तक्रारींमध्ये वाढ झाल्याचं तज्ज्ञ सांगतात. १३ वर्षांची मायरा तिच्या शाळेचा गृहपाठ करण्यासाठी ऑनलाइन लेक्चर्सनंतरसुद्धा बराच वेळ कम्प्युटरचा वापर करत असे. आपल्याकडून एखादी महत्त्वाची गोष्ट मिस तर होत नाही ना, अशी चिंता तिला सतावत असे. विविध विषयांचा अभ्यास करताना गोंधळ होऊ नये यासाठी ती प्रयत्न करायची. गोंधळ झालाच तर सगळा अभ्यास सुरुवातीपासून करायला घेत असे. त्यामुळे मानसिक अस्थिरता वाढत होती. तिच्या पालकांनी मानसोपचार तज्ज्ञांचा सल्ला घेण्याचं ठरवलं. काही चाचण्यानंतर औषधांसोबतच तिचं समुपदेशन करावं लागलं असं डॉक्टर सांगतात. लॉकडाउनमध्ये बहुतांश शाळांनी ऑनलाइन शिक्षणाचा पर्याय स्वीकारला. त्यामुळे मोठ्या प्रमाणावर विद्यार्थी ऑनलाइन लेक्चर्सना हजेरी लावू लागले. जास्त वेळ स्क्रीन समोर बसावं लागत असल्यानं विद्यार्थ्यांच्या आरोग्यविषयक तक्रारींमध्ये वाढ होऊ लागली. मानेचं व पाठीचं दुखणं, मायोपिया आणि डोळे कोरडे पडणं यासारख्या तक्रारींमध्ये मोठ्या प्रमाणात वाढ झाल्याचं तज्ज्ञ सांगतात. लठ्ठपणा, स्नायूंचं दुखणं, पुरेशी झोप न मिळणं यासारख्या तक्रारींनी डोकं वर काढलं आहे. जास्त वेळ ऑनलाइन राहिल्यानं आरोग्यविषयक तक्रारींची मोठ्या प्रमाणात वाढ झाली आहे. आमच्याकडे तपासणीसाठी येणाऱ्या व्यक्तींपैकी जवळपास ५० टक्के विद्यार्थी असतात. त्यांना ऑनलाइन अभ्यासासाठी कम्प्युटर/ मोबाइलच्या स्क्रीनसमोर बसून राहिल्यानं काही त्रास होत असतो, असं डॉ. अजिंक्य सांगतात. लक्षणं वेळीच ओळखा पाठदुखी, सुस्तपणा, डोकं दुखणं, मान आणि खांदे दुखणं, भूक कमी लागणं, चिडचिड होणं यासारख्या तक्रारी असणाऱ्या विद्यार्थ्यांमध्ये वाढ झाली आहे. त्यांना अभ्यासामध्ये लक्ष केंद्रित करण्यास अडचणी येत आहेत. अशा प्रकारच्या तक्रारी असल्यास तुमच्या मुलांना तज्ज्ञ डॉक्टरांकडे घेऊन जाणं योग्य ठरेल. जेणेकरून, ते योग्य तपासणी करून वेळेत उपचार सुरू करू शकतील. तसंच मुलांच्या वागण्यात काही बदल होत आहेत का? जसं की, सतत चिडचिड होणं, उद्धटपणा, निद्रानाश याकडेसुद्धा लक्ष ठेवा, असं डॉ. सुरेश बिराजदार यांनी सांगितलं. सर्व वयोगटातील विद्यार्थ्यांना हे त्रास उद्भवण्याची शक्यता असली तरी कमी वयाची मुलं या आजारांना बळी पडण्याची शक्यता अधिक आहे. यामागचं कारण म्हणजे त्यांची विश्लेषण करण्याची क्षमता कमी असते. त्यामुळे चिडचिड होणं, अभ्यासात लक्ष न लागणं यासारखे त्रास लहान मुलांच्या बाबतीत लवकर उद्भवतात, असं त्यांनी सांगितलं. दीर्घकालीन परिणामांची शक्यता कम्प्युटर/मोबाइल फोन जास्त वेळ वापरल्याचे दीर्घकालीन परिणाम काय होऊ शकतील, याचा अभ्यास करण्यात आला. दीर्घकालीन वापरामुळे मानसिक ताण, पचनसंस्थेचे तक्रारी, कुपोषण, नैराश्य, चिडचिड होणं, मूड डिसऑर्डर्स यासारख्या त्रासांना सामोरं जावं लागू शकतं, असं दिसून आलं आहे. पालकांनी काय करावं? शाळांनी ऑनलाइन लेक्चर्स घेताना दोन तासिकांमध्ये ब्रेक द्यावा. जेणेकरून, विद्यार्थ्यांवर येणारा ताण कमी होण्यास मदत होईल आणि शिक्षणसुद्धा अधिक परिणामकारक होईल. तसंच पालकांनी विद्यार्थ्यांना मैदानी खेळांसाठी, शारीरिक हालचालींसाठी, योग करण्यासाठी प्रोत्साहित करायला हवं असं डॉ. आनंद सांगतात. तसंच ऑनलाइन लेक्चर्सना हजेरी लावताना विद्यार्थ्यानं पाठीचा कणा ताठ ठेवावा, शारीरिक हालचाल करावी यासाठी पालकांनी विशेष काळजी घ्यावी. तसंच प्रोटीनयुक्त आहार घेण्यावर भर द्यावा, असं डॉ. बिराजदार यांनी सांगितलं. (संकलन- राहुल पोखरकर, ए. पी. शाह इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी)

from Career News in Marathi: Career News, मराठी Career बातम्या | Maharashtra Times https://ift.tt/2VTY8fx
via IFTTT