गो-विज्ञान संशोधकांना शास्त्रज्ञांचे आव्हान

म. टा. विशेष प्रतिनिधी, मुंबई केंद्रीय विज्ञान आणि आरोग्यमंत्री हर्ष वर्धन यांनी भारतीय गायींच्या संदर्भातील संशोधन प्रकल्पांना चालना देण्याची घोषणा केली. त्यानंतर याबाबत वादविवाद आणि चर्चा झाल्या. टीकेचे सूरही उमटले. यानंतर देशातील शास्त्रज्ञांच्या समूहाने या विषयाशी संबंधित संशोधन करणाऱ्यांना आवाहन करून संशोधन प्रबंध स्पर्धेचे आयोजन केले आहे. भारतीय गायींच्या संदर्भातील उत्पादनांच्या संशोधनासाठी सुरू असलेल्या 'सूत्रा-पीआयसी' या प्रकल्पाच्या आढावा बैठकीत या संशोधनांना वेळेत मान्यता मिळत नसल्याची खंत व्यक्त करण्यात आली. या वेळी हर्ष वर्धन यांनी या प्रकल्पांना प्राधान्याने मान्यता देण्याबाबत चालना देण्यात येईल, असे सांगितले. याबाबत काही शास्त्रज्ञांनी नाराजीची भूमिका मांडून गो-विज्ञानाविषयी प्रबंध सादर करण्यासाठी एका स्पर्धेचे आयोजन केले. आम्ही जेव्हा विज्ञानविषयक सामान्य लोकांशी संवाद साधतो, तेव्हा आधुनिक विज्ञानातील प्रक्रियांबाबत माहितीची उणीव दिसून येते. बहुतांश वेळा गो-विज्ञानाला विरोध करणाऱ्या शास्त्रज्ञांना ते परदेशाशी बांधिलकी असल्याचे बोलले जाते. असे शास्त्रज्ञांनी स्पर्धेची घोषणा करताना जाहीर केलेल्या पत्रकात स्पष्ट केले आहे. गो-विज्ञान समर्थकांनी याबाबत केलेले अनेक दावे हे शास्त्रीयदृष्ट्या सिद्ध होणे आवश्यक आहे. मात्र, त्यांना ते पटत नाही, असेही या पत्रकात स्पष्ट करण्यात आले आहे. यासाठी आम्ही एका स्पर्धेचे आयोजन केल्याचे या शास्त्रज्ञांनी नमूद केले आहे. या समूहामध्ये 'टीआयएफआर', 'आयसर कोलकाता', 'टाटा सामाजिक विज्ञान संस्था', 'नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ मेंटल हेल्थ अॅण्ड न्यूरो सायन्सेस' या संस्थांतील शास्त्रज्ञांचा समावेश आहे. अर्थात ही स्पर्धा केंद्र सरकारच्या 'सूत्रा-पीआयसी' या स्पर्धेच्या विरोधातील स्पर्धा आहे, असे समजू नये, असेही शास्त्रज्ञांनी स्पष्ट केले आहे. केंद्र सरकारने गेल्या वर्षी फेब्रुवारी महिन्यात भारतीय गायींबाबत संशोधन करण्यसाठी या विशेष कार्यक्रमाची घोषणा केली होती. यानंतर गोमूत्र आणि शेणाच्या माध्यमातून टूथपेस्ट, साबण, शॅम्पू तयार करण्याबरोबरच कॅन्सरसारखे आजार बरे होऊ शकतील अशा प्रकारच्या उत्पादनांवर संशोधन सुरू झाले. त्या वेळी देशातील नामांकित संस्थेच्या सुमारे पाचशेहून अधिक शास्त्रज्ञांनी सरकारला पत्राद्वारे आपली नाराजी कळवली होती. यापैकी काही शास्त्रज्ञांनी एकत्र येऊन या स्पर्धेचे आयोजन केले आहे. 'प्रकल्प संकल्पना सादर करा' स्पर्धेत सहभागी होणाऱ्या विद्यार्थ्यांना कोणत्या प्रकारचे गो-विज्ञान समजून घेणे त्यांना आवडेल, याबाबत सध्या होत असलेले दावे आणि सैद्धांतिक प्रमाण यातील साम्यता, एखादा दावा खोटा आहे असे सांगायचे असेल, तर तुम्ही कोणत्या सांख्यिकी माहितीचा आधार घ्याल, भविष्यातील दिशा कशी असेल असे विविध मुद्दे देण्यात आले आहेत. या मुद्द्यांवर त्यांना २५०० शब्दांत प्रकल्प संकल्पना सादर करायची आहे. एका विषयावर एक ते चार विद्यार्थी एकत्र काम करू शकतात, असेही या पत्रकात स्पष्ट करण्यात आले आहे. या प्रकल्प प्रबंधांचे परीक्षण शास्त्रज्ञांच्या दोन पॅनलच्या माध्यमातून केले जाईल, असेही शास्त्रज्ञांनी सांगितले आहे. तसेच, हे प्रकल्प विद्यार्थी cowscienceprojects@gmail.com या ई-मेलआयडीवर पाठवावेत, असे आवाहन शास्त्रज्ञांनी केले आहे.

from Career News in Marathi: Career News, मराठी Career बातम्या | Maharashtra Times https://ift.tt/3x3zYkm
via IFTTT